Diksjoneir

(woorden na oktober 2021)   Alle woerden   58 gevonnen.   Gevonnen woerden. APPELBIE Denderb. 4/8/1872: De appelbie, veel gelykende op de gewone bie, doch grooter dan deze, en met goudgeel lijf, is dat insect hetwelk zyne verwoestingen in de fruittuinen op de rypwordende vruchten hardnekkig aanricht. Werkm. 26 /7/1889: De Bruid neemt er eene (een perzik) om de keel te ververschen; zij kermt en huilt; een erge appelbie had g’heel haar gehemelsel gestreeld; een uur nadien de bruid is dood! … En altemaal echt; in de gazetten van Frankrijk gelezen; Werkm. 3/10/1890: … een Familie die er wandelde, een jonge dochter die fruit eet, die een appelbie in den mond heeft, en van gesteken wordt en een uur nadien sterft. APPRENSJE aanstalten, begrip, besef –(gien) apprensje mauken: (geen) aanstalten maken: Ze mokten azu giën apprensje ver op te stoon en nor hoois te goon. (Fr. appréhension) Volksst 14/4/1900: En ze zeggen dat 't vrouwvolk van Pretoria ook leert schieten mee 't geweer, tegen dat d'Engelsche zoover mosten geraken. Mor daar en is geen apprensje van. Olsjterschen Tieger 15/3/1930:  Hoij dormei ba 't meissen. Zi, zoin, 'k zal hem 't oaved on de klap haaven, en, zu gaa assen apprensje mokt vah goon te loimen, lupte goij nor boeven en ge foeffeld da bisjten (een krabbe) onder zen loakes! Voorp 10/9/1976: Dat es dor allemol oepengebroeken en ter werren dor pitten gemokt lanst alle kanten en zoyn. Zoavel en gravie, rioelbooizen en barielen. Dat es aal da ge dor ziet, mor apprènsje ver da zing verooit te goon, dat es wat anders.... Voorp 16/7/1976:  Sommigstemanen hemmen ten on den Biskop gevroagd ofdat’n de pompiers ni zol opbellen, me heer lange lier, ver da spel kommen los te moaken. Mor nie zee, gien apprènsje van, zoy Marcel. Al ambras genoeg g'had meh de pompiers en doboy, ge ziet wel dat de die die in da mandeken zitten, hier willen bleive zitten. Voorp 13/5/1977  Die mokskes die zu goed meh heer kontjen koste schidderen mor van dor op ien, twie droy miljoenen te verdienen 'n was 't er gien apprènsje. Voorp 6/10/1978:  Domei 'n es 't er natierlèk oeik gin apprensje nimier van meh de tierekatasjen booiten te kommen.en woor zojje die nog vinnen hè? En hoeveil kadeijen zollen der nog zèn die weiten wa da kassoyboeraf es? N.GvA 22/6/1984: ‘k Verscoet meh pekanst nen boeltj, verleide weik, as ek van de Vroyhedstroot nor de Zaastropoeirt waa royn... Jonges toch, ghiel da spel was dor t'onderstaboeven gekierd. Gien apprènsje van nor de Vesten te bollen. N.GvA 19/10/1984: …en a komt er fleis achter… Gien apprensje van, en domei gedoon. Haaf gè die klodden mor schoein ver aa. AROND 1 helemaal rond, de cirkel gesloten, rondom. Olsjterschen Tieger 15 /5/1930: Zepakten makanderen vast en twie sen twie kwampe ze boiten gedanst arond Beddevol. O. Tieger 14/9/1930: Den doktoer en de garsongs hostegen heer das ze weg wooren. Driesken spronk oit zen bedde en lieparond de koamer... Voorp. 26/3/1976: Mor ja, 't en zèn hè ni veil donkere stretje s nemier, woor da ze ne kier kennen goon..mor dat hem ek al gezeid. En domei peis ek da 'k arond ben. GvAalst 12/8/1983: En of dagge meh geloeift of ni, mor 'k hem wel van t'ien en 't ander verschoeten. lest en veraal hoe rap dagge arond zét as ge mor de bezonderste winkelstraten wildj doeng. De Kattestroot, de Mert, de ... Niestroot, de Zaastroten en de Meilestroot. Al pertank da'k op men honderddoezjeste gemakskes wandelden, ja 'k most toch mén droy ieren verspeilen, was ek op veil minder as ien ier al arond. 2 omweg: Dat es nen arond (ook: nen alom). Voorp. 18/5/1979: die die alle daogen meh heren ottomobil lozzendeir 't stad moe ten. lest en veraal moete ze gediereg stroten arond royn, mor dorboy liggen aal die stroten nog attoyd opgebroeken of beiter grad kapot. -Keiremes Arond: 1. Aalst: 1932 (St-Vincentiusstaat) tot 1977. Ook Kermis Alrond (1949-1972). Aankondiger 23/5/1946: Kermis Arond... Zondag aanstaande, 26 Mei, zal de jaarlijksche kermis Arond gevierd worden in de wijk Binnenstraat. St. Vincentiusstraat, Moorselbaan, Groenstraat, enz. Aank. 6/6/1946: TER GELEGENHEID VAN KERMIS AROND groot Jazz Orkest bij Louisken, Hoek van de Tweehangenstraat2. Erembodegem:1977-1988. BIENEN BAJJORD Pieter Brueghel, Felix Timmermans, 1928: (Pieter Coecke tegen Pieter Brueghel) Zijt ge daar weer," schoot Coecke uit, met zijn zilveren armen in de hoogte, "Komt ge weer met uw Gothieken en met hun beenderen beiaards, met hun leelijke waarheid? Ge wilt groote schilder worden, en ge verstaat niet eens de schoonheid van 'nen mensch!  BRISSEL -As ge da (een groeite poensje eiten), binnen hetj, zedde voif minieten van Brissel: sta je er kloek op, kan je er weer tegen, ben je er bijna. -Azoei zemmen nog veirder van Brissel: zo zijn we nog verder van de oplossing. DEVOEIREN in:  -van devoeiren zen: in de weer zijn, ter wille zijn. DOENG in: -as 't (aal) op een doeng komt: uiteindelijk, per slot van rekening, als het er op aankomt. Denderb. 6/8/1849: Doch daer wy meermaels hebben ondervonden dat onze bedorven konfrater eenen van die gasten is die denken dat zy door hun geschreeuw het spek in de schouw konnen doen beéven, en er dertien met de keèrs en twintig met den kandelaer dooden, maer als het op een doen komt, beier in de papschotel en aen den roogebroodkant geoefend zyn, ….zullen wy het waegen … Denderb. 9 /6/1850: Doch zoo gaet het gewonelyk dat deéze die alles alles best willen weéten en kennen, die op alles weéten te knibbelen, voor wie niemand kan weldoen, die, als men ze hoort klappen, bergen zouden verzetten en steenrotsen doen spreéken, dal deéze, zeggen wy, als 't op een doen komt, hunne onkunde, hunne magteloosheyd moeten bekennen en tot hunne eygene schande beweyzen dat zy slegts een vuyg zelfbelang of eene meételoze heerschzugt tot rigtsnoer heben gehad. Denderb. 7/2/1858: Doch als 't op een doen komt, wat antwoord den minister, den liberalen minister, die by 't Verbond in geur van heyliglieyd staet, en by wie. Volgens 't Verbond, M. Cumont gezien is als een orakel? Denderb. 10 /3/1867: Zo gaet het met alle laffaerds: ze zouden er vyf met de keerse en tien met den kandelaer verslaen maer als 't op een doen komt, kruypen ze in eene muyzenhol en zouden zich nog vuyler maken dan zy reeds zyn. Denderb. 9 juni 1901: Als die aanhangers van Anseele met hunne zeemzoete woorden afkomen laat hen eens met het volgende kennis maken. Vraagt hun, als het op een doen komt, welke zienswijze zal doorgevoerd worden, de hunne, zij kleine onbeduidende  alvermannekens in de roode partij, of die der groote bonzen, der machtige aanvoerders? Voorp. 30 /12/1977: En valt er iensj eh klein woerdeken, ochot, "t es stillekes woor dat noeit nie ’n wooit. En as 't op 'n doeng komt trekke ze toch allemol on 't zelde zjiel.  Voorp. 10/3/1978: Dat de klein betolen en de ghiele groeite voesj meh de profoyten gon loeipen? Want ge meig het kieren en drooin hoe dagge wiltj, as 't op 'n doeng komt es ’t toch attoyd d’ kleine maan die ’t kindj van de reikening es. Voorp. 3/11/1978: Mor as 't op 'n doeng komt werd er toch hanjekeplasj gedoon tissen de bozen en de sindikoten. Voorp. 25 /5/1979:  Wa gon ze doeng in da parlemant van Euroepa of hoe hoetje da dingen? Ze 'n kennen der hier in ons klein landeken nog ginne kop on kroygen... Dad hoeirde lanst alle kanten, mor as 't op ’n doeng komt zeilen de mieste op den dag van de kiezink toch verom al ne kier ston oonschooiven. Worom? Omdammen hier ba ons zudoneg vroy zèn dammen moeten gon kiezen of wajjer hemmen eh prosés on ons bien. Voorp.10/10/1980: DONDERTOEREN (Zuid-Nederlands) donderwolk. Stille Avonden, Stijn Streuvels, 1920:Kwade dondertorens schouderden langs alle kanten rond Brussel omhoog. 't Was als 'n kring smalle rotsen, dreigende rammen, die op een teeken wachtten om op de dunne daken neer te ploffen. Wat was de groote stad klein en plat onder die geweldige gaanderij van donderkolommen! ... Ziet ge die dondertorens? En ziet ge 't donker worden? Zóó groeien de dondertorens van ons vrijheid, om Spanje hier weg te kegelen! - Als we ons spoeden kunnen we er nog aankomen eer ' t regent , riep Louis en hij wees me een dondertoren die ten zuiden opboomde in ' t geluchte . FLUITENIER 1. al dan niet grote wesp (verbastering van fruitenier- Zuid- Oost-Vlaanderen) – ook: appelbie  2. scheidsrechter: in de Aalsterse gazetten (1948-1992): 71 hits GEIRSCHE(N) / GEIRSE(N) 1 als meervoud van het verwijtende, beschuldigende gèschen: vb.: geirsche onnoeizele klaus alletwie! 2 in: geirschen twien, geirsche vieren, … : jullie twie, vieren,… Ook: weirschen, onschen, zeerschen, eerschen twien, …. GESCHEN -als persoonsbepaling bij verwijt: Gèschen smeerlap, gèsche voil plooster. Clement Peeters, Antwerpen Foêrwijf,1995: Gij se liêlijk foêrwijf, gij se liêlijk foêrwijf. reddit.com, Gent, boerenprotest, 31/1/2024: En moejje nog een koeksje èn, gijschen sloeber? De Benje van Richaar, vertaling Droikeiningauvend/Shakespeare, Jean-Marie De Kegel en Patrick Ongena, 2024: Kom, trap het af, geschen flaaê plezanten … Gè schoinhoiligen frikadellenvroiver. … Gesche Voilen dief! … Kom, terre’t af jong. Gèschen onnoeizelen klau! ….Gèschen geniepegen drauk!. Vgl.: gè voil plooster, o gi smeerlap. (ook elders, bv. Lebbeke: gijschen, Liedekerke: goisken, Antw.: gaaisen/geissen. GROIN In een gegeven geval de waarheid gissen, en soms ook, uitspreken, hetzij met behulp van overleg en redenering, hetzij op goed geluk af. DE BO 359.: Geraad een keer wat ik ga doen, … Alle de Rymoeffeningen. Jer. de Decker, Amsterd., 1726: Wat dunckt u? kond ghy nu niet eenigzins geraên Wat Godheit dat ick zy? of moet ick klaerder gaen? (van Middelnederlands geraden) HANJEKEN der een hanjeken van weg hemmen: onophoudend vervelend, irriterend of onhandig gedrag vertonen. (vgl. Der oon kennen) HENNEN (Vlaamse) gaai. Volksst. 14/1/1939: De Vlaamsche Gaai (Garrulus glandarius) -Deze vogel, de schoonste onder de kraaisoorten, wordt ook Meerkol, Hennen, Wuiten en Rotzak genoemd. 2. Ook als: domme vogel. Denderb. 1/5/1864: juyst' gelyk dien dommen vogel, welken men hier te Aelst nen Ennen noemt. Denderb 6/1/1867: Het koppel is gelyk den Ennen, die meent, als hy zyne oogen toedoet, dat hij van niemand gezien is. Den Yker, 20/10/1878: Nemen zij (de ‘bokken’) u dan voor Ennens, kiezers? Denderb. 18/8/1867: Als men hem daer ziet zitten en hoort parlesanten zou men zeggen dat er nen Ennen van Meire over hem neêrgedaeld is, die hem begaefd heeft met het schitterendste verstand, de uytgelezenste welsprekenheyd en ’t scherpste vernuft van de wereld. 10/3/1887: … dat hij aan den domsten meerkol, ofte hennen, gelijkt die op de wereldbol te vinden is; Wat dien liberalen hennen wekelijks op alle valsche tonen uitkraait, is ongeloofelijk. Denderb. 13/3/1887: … is 't verschil zoo groot als van eenen arend tegen eenen meerkol ofte hennen. 3. Dommerik. Denderb.11/10/1868: De openbare zitting wierd door een algemeen gelach gesloten en den Ennen van 't spel stond te kyken gelvk nen uyl onder een koolblad. Volksst. 10/12/1898: En dienen ennen van de Werf (bedoeld wordt Pieter Daens) heeft ook willen meedoen voor prijs. S. Van der Gucht in Jan Clerker, 1882: Vriend,‘ne generaal die zijn slachtveld niet kent, is ‘nen ennen. Dendergalm 11/9/1904: maar nu kwam hij er tusschen en zei verontwaardigd tot Leo den hennen, foei Menheer, alzoo dien agent te behandelen is slecht, eerbiedigt hem, foei! (spottend voor de klerikale wijnhandelaar Leo Van den Hende, die op de Hopmarkt een agent bedreigde en slagen toebracht). In:-Nen hennen vangen: er niet ver mee komen, zijn doel niet bereiken. Werkm. 7/3/1879: Ze zullen 'nen hennen vangen met dit (staats-)onderwijs; alles in de samenleving doen vaneenbrokkelen!-Nen hennen schieten: een kemel schieten, een domheid begaan. Denderb. 24/11/1898: Uwe andere vrienden zijn eenparig om te bekennen dat gij 'nen hennen hebt geschoten en ze lachen er nog meê. -Der nen hennen zellen van doeid doeng: er slecht zullen mee varen, slecht mee uitspelen, niet veel mee bereiken. Denderb. 11/7/1869: En meer andere klinkende woorden niets anders zyn dan loutere barakkenparade en fopmiddels, of beter liberale slagmuyten goed om Uylen en Ennens te vangenLvA 19/11/1882: Nu zijn er die zich een opvoeding riskeeren onder deschaduwe van de Vrijmetselarij, en ze zullen er 'nen ennen van dooddoen, let er maar op!LvA 15/3/1885: D'Ouders die hun zoons of dochters naar officieele Normaalscholen zenden, zullen er 'ne vetten hennen van dooddoen. Werkm. 2 /12/1887: Te Brussel gaan ze nu in de Scholen aan de meiskes leeren zwemmen en dansen.. Ze zullen daar 'nen ennen van dood doen.  HOSTEN in: -Ik zal me gon hosten: dat ga ik zeker niet doen, dat ziet ge van hier. Weekbl. Vooruit 15/7/1880:  -Waarom abonneert gij u niet op een dagblad? -'k Zal mij gaan haasten, mijn vader heeft er mij eene geheele kas achtergelaten en 'k en heb er nog het vierde niet van gelezen. Herman Brusselmans HLN 31/12/2022: … op de Kraanlei zagen ze hoe een hondje zich had losgerukt van de riem van z’n baas en per ongeluk in de Leie was gevallen. ‘Gustaaf! Red dat beestje!’ riep Irène. ‘Ik zal mij gaan haasten,’ zei Gustaaf, ‘en dan een valling opdoen in dat koude water zeker!’ KAA in: zwerte kaa (1 inf.): zwarte kauw, als scheldwoord  voor slechte, boze, vrouw of  vrouwelijk dier, bv. hond. (ook goedmoedig) Vb.: ……, jaren 1960: “Eilaba zwerte kaa ...! Kom ne kir hier, klein krawat, da’k dè zwerte poeiten afkoois ... Potverkribbelink!”  De zwarte kauw staat vanoudsher bekend als heraut van de dood. pater Karmeliet, 1770: Door de zwarte Kauw word verstaen den mensch die zwart is van natuer zonder verdiensten, zonder gratie, zonder deugden. Chelie’s gedichten, bundel 6 Daar zweeft de zwarte kauw … 9/12/1985: Daar zweeft de zwarte kauw Vanaf de grijze transen Doorheen het najaarsblauw Dat voor mijn ogen lijkt te dansen Gevleugeld doodsheraut Een zwarte wintermare KEZAMISKEN / KEZEMISKEN (Zuid-Nederlands, o.a. West-Vl.) pimpelmeesje (ook wel koolmeesje). KIER in: -na zegde ’t in twie kieren: gezegd al iemand een uitgesproken halve waarheid  vervolledigt. KLAPPEN tweede betekenis: ijlen, onsamenhangend praten KRAWOZJE 1 schurft (Zuid-Nedeerlands krawazie,  krawagie, krauwage). Een Samen-spraak, tussen de Generaal Koehoorn en de Stad Antwerpen, Pieter de Vos, circa 1650-1750: Mijn pottagie, Geneest krawazie; En al u smart. Telemachus vermomd, en op eene zeer koddige wyze uitgedost, P C. de Chamblain Marivaux, Amsterdam, 1736: … dat hij van den Wolf naar zijne Landhove gaande, mag opgevreeten worden, dat zijne beurs al gaande leeg mag worden, dat hij het Schurftt en de Krawazie mag krijgen … Pieter Bruegel, door Felix  Timmermans, 1928: 't Is de krawazie, de schurft, het kwaad dat terug het hart veroveren wil, Voorp. 9/8/1985 (Weeshuis Sint-Niklaas):  In 1817 wieren er veel weezen van de krawagie aangedaen. die ellendige kwaal had sommige zoo hevig getroffen dat zij verrot waren, en bragt aen de zusters zoo veel last en arbeydt toe. 2 huiduitslag, branderige huid (krisj van brand). Een moeder ’s meires teigen heer dochter: G’ hetj zeiker weir lank oitgezeiten, g’hetj azu ewa krawozje in a gezicht!” KRAWOZJELEER 1 inf.) : te lang bewaarde gerimpelde, uitgedroogde appel. -E vel hemmen gelek ne krawozjeleer: een erg gerimpelde huid hebben KUMMELEI (1 inf.) buiteling, opeenstapeling van struikelen en vallen (vgl.: ne garla goon). Van Fr. cumul, LAVOEIR ivoor, in: zu herd as lavoeir: steenhard. LvA 24/1/1892: 't Vriest dat ’t klettert Een heldere lucht, de straten hard als lavoor en dikke pellen ijs op de waters. Denderb. 10/4/1898: Pol: 't Is pertikelier, Stant, over acht dagen zaten wij ginder een wat verder nog in de doolage, en nu is g'heel de weg alzoo hard als lavoor: t is lijk een rolbaan. Denderb. 18/11/1898: ‘k had gisteren begonnen meê mest in te rijden. Stunt, maar 'k heb het moeten staken de grond is zoo hard als lavoor. LETTERVOESJ luttelvoorts. -Hoe lettervoesj … 1. weldra, binnenkort (luttel: korte tijd) 2. Steeds meer… bv. meer miserie; van langsom meer, binnen de kortste keren … (vgl. fleis, sebiet …) In Okegem en in Vlierzele, Wanzele, minder frequent in in Aalst. De Denderklok 11/7/1937: Hoe letter voort, als de agenten van de veiligheid, de officieren van de rechterlijke politie, en de onderzoeksrechter de beschuldigden zulten biechten zullen de pasters gaan rootje schuiven aan de werkbeurzen. LEVEN in: -hieren van ’t goe leven!: (schertsend) als aanspreking van / groet aan een gezelschap, bij voorbeeld bij het binnenkomen in een café tot een groepje reedsaanweiger klanten. (ook: hieren van ’t hof!) Volksst. 11/1/1902: De oorekeus gespitst en de brilglazen goed afgewreven, zelle, confraters van 't goed leven, want 't is geheel serieus! LISTERKES blinkende versiersels (vb.steentjes) verwerkt (bv opgenaaid) in stof. Een stukje ‘stof mé listerkes’ wordt verwerkt in een andere stof van het kledingstuk. LOEID in: -zu dom as loeid: erg dom. (vgl. Okegem: zo dom als koperlood) MEI -een mei: oude vrouw“ in: -mei es een aa vraa en die blijft atet tois;  -mei es ’n aa vraa en die goo ni mei:  als antwoord op de vraag van een kind “ Mag ik mei goon?“ MONK, MONKEBIEST norse misnoegde vrouw/man MONKEN pruilen, bokken, mokken, misnoegd zijn (ook elders, b.v. Maasland) Denderb. 2/12/1855: Den baes der logie zat daer alleen le monken gelyk eenen gezwollen otter in burgersgkleederen. Denderb. 17/7/1859: Het monken of zuer-zien is toch eene zeer Ieelyke zaek .-Monken en pronken: pronken betekent hier eveneens  in de betekenis van pruilen, een zuur gezicht zetten. Volksst. 5/12/1908: Daar hebt gij kennissen en vrienden, broeders en zusters, man en vrouw, die pronken en monken, die kretikeeren, grollen, die in twist èn tweedracht leven voor zaken van zulk klein belang. NEIS in: -(mé) neizen en schampen smoiten/geiven: 1. beschimpen, bespotten, beledigen. 2 steken onder water geven, bedekte hatelijke toespelingen maken. Werkm. 20 10/1882: 't is 'ne gelukzoeker; zijn plan mislukte, en van alle kanten krijgt hij neuzen en schampen. Volksst. 16 /5/1911: Het is met wat schimpen en schampen, en veelwoordenspelerij. dat zij hunne lezers trachten te weerhouden hunne goedkeuring aan het wetsontwerp te geven. Volksst. 15 /11/ 1911: M. P. Daens wil dus beginnen met steken onder 't water te geven, aan de Volksstem met, al drummen, stooten en schampen te geven in ’t donker! Voor Allen 17/7/1971: Die meneer Woeste! … Met neuzen en schampen heeft hij pastoor Daens toegesnauwd, dat er te Aalst niet zoveel armoede is, dat de Kamer «sommige personen» niet mag ge loven... PEREKALLEKEN droog paardenworstje PEREZAUG erge zeurkous (ook elders, vooral O-Vl) PIEREN foppen, verschalken, door list bedriegen, om de tuin leiden, beetnemen; enkel in: -’t was mis gepierd: verkeerd ingeschat, ijdel gehoopt, er naast gepakt (vgl. Bargoens pieren: gokken, dobbelen). Werkm. 8/6/1877: … laten de Turksche Chefs hun hoofd hangen; ze voorzien dat de Russische macht te overgroot is. Turkije meende in Europa bondgenoten te vinden; maar 't is mis gepierd! Werkm. 14/10/1881: Te Brussel op de Meetingen schreeuwen de Geuzen-advokaten gelijk mager verkens; maar 't is misgepierd! S. Van Der Gucht in Gaston Blankaert of de Eerste Binders van Vlaanderen,1883: Mis gepierd! den vogel is gaan vliegen, onzen aanslag is mislukt. POIT in: - Ik zal a doveir ne kir ne poit vangen mé een horlozje in zenne zak: gezegd als dank en tot wederdienst bereid. -As ge van ne poit weglupt, komde ba een padde terecht!: verandering is niet altijd verbetering. PRINSJMOILEN 1 Zuur gezicht zetten, pruillippen, verongelijkt kijken. Werkm 24/10/1873: - En ge weet dat Frankrijk gaat ‘ne Koning krijgen, Jambor is zijnen naam, cont de Jambor  (bedoeld wordt Henri d’Artois,  Comte de Chambord*) - Ge zult d' ander Koningen zien prinsmuilen als Jambor zal te voorschijn komen; ze zullen af steken, zij die beschaamd zijn van God te dienen, die liegen gelijk ketters … LvA  21/2/1892:  En de Journal de Bruxelles en moet daar niet liggen te greeven en te prinsmuilen tegen den Patriote voor dat Referendum; g'heel de wereld is daar tegen; Volksgazet 12/1/1908: Indien Denderbode per blad betaald is voor 't drukken van 't (dat jaar dun Stads-)Verslag, dan zal hy prins-muilen maar is de prijs alle jaren de zelfde dan zal hij dit jaar, vasten zeker, in zijn vuist lachen. Werkm13/4/1910: De Katholieken hebben NIETS willen doen voor de HOP, NIETS voor d’ Herbergiers, ze verachten den Herbergier; ze moeten zij naar d’Herberg niet gaan; hun Kelders zijn vol Wijnen en Likeurs; ze pruimen en prinsmuilen, als ik in de Kamers zeg: Maar, Heeren weet ge niet dat onze Paus Pius X de zoon is uit een Volksherberg?   2 onvriendelijk, spottend naar iemand grijnzen, meesmuilen. Klokke Roeland 7/7/1895: op de politieken kiesdiner, daar vroegen ze al Prinsmuilen aan malkander, wat ze weer eens de boeren gingen wijsmaken. LvA 12/7/1908: Woeste zat daar op zijn hoogte te prinsmuilen en te grinnikken als een getergde Reiger. *(D’ ARTOIS HENRI, graaf van Chambord (1820-1883): Kleinzoon van de Franse koning Charles X. Hij was troonpretendent in 1873 en streefde naar een monarchie van het ancien regime. Weigerde echter de Franse driekleur, symbool van de door hem gehate Franse Revolutie, te aanvaarden, waardoor hij de troon niet kon bestijgen. Uiteindeliik werd het herstel van de monarchie afgevoerd en in 1875 werd Frankrijk een republiek met een president.) RETEKETET, RETETET wijg maar al! (resoluut kortaf afblokkend) RETEKETETTEN, RETETETTEN,  RETTENTETTEN in: - niets te reteketetten hemmen: niet te zeggen hebben, niets in de pap de brokken hebben (ook Wichelen, Londerzeel, Lebbeke, Ninove, …). Denderb. 29/11/1903: Gelukkiglijk hebben de blauwe controleurs in de Godshuizen niets te retetetten en mogen wij verzekerd zijn dat onze weesjongens als christenen zullen blij ven opgevoed worden. Denderb. 3/5/1906: En de liberalen zullen hier niets meer te retetetten hebben want ze zijn dood versleten, 't gene hun door gezel Anseele wordt beteekent in Vooruit 7/6/1902.Werkm. 9 /9/1910:Te Korea is de Keizer van zijnen Throon gevlogen hij had er niets meer te rettetetten. Voorp.12/5/1978: Mor ja. ik 'n ben giene spesjalist in de dinges, in de ekonomie, en ik 'n ben oeik giene minister, ik 'n hem door dus niet on te rettetetten Klokzjiel  1/3/1982: Niks teretteketetten, geen raketten.NGvA 13/1/1984:  (pitjen bloeit zwemmen in de Meilebeik) Want op die plosj kwamp Olsjt tegoor me Eirp en Lei. En as de sjampetters van Olsjt pe malheir adoor kwampen afgezakt, kroepte geh simpeI lanst de kant van Eirp of van Hofstooi of va Lei - en door 'n hooin de sjampetters van Olsjt niks te rététetten. ROSSINK rammeling, pak slaag. Denderb 1/12/1867:  en dan eyndelyk victorie kraeyën juyst gelyk een haen die eene goede rossing komt te krygen. Van rossen of roskammen: hardhandig borstelen, een rammeling geven, afrossen. SCHAMPELEN ondiep ploegen (afschellen), schoffelen (verlenging van schampen), bv. de bieten schampelen. De lage vaktalen:De taal der hopkweekers 1914 in Handboek der Nederlandsche Taal p 379, J. Van Ginnieken, Nijmegen: schampelen: 't onkruid afkappen (lijst René De Mauwere, Wieze) - Dialectbenamingen voor de moestuin in de Denderstreek (UGent 2007-2008): Schampelen: onkruid kappen (Wieze). SCHOILEKKE(N) die niet profijtig handelt, bv de korstjes van de kaas, breed afsnijdt. SPASJEZOT (toevoegen: ook Ninove) SPELLE -der een spelle oon steiken: 1 ermee ophouden, afronden. Werkm. 25/2/1881: Alla, wij gaan er voor vandaag een spelle aan steken. LvA 7/1/1883: Kom, laat er ons een spelle aan steken. Werkm. 12/11/1886: De Keizer van Oostenrijk die 20 sigaren daags rookte, en uit den fijnsten bak, nu is hem 't rooken verboden, door zijn Docteurs en causâ gezondheid, hij zal er een spelle aan steken. Volksgazet. 11/11/1910: Wy zullen er een speld aan steken verklaarde M. P. Daens, toen hy opgelaten door P. Denderman. niet meer wist wat te zeggen of te besluiten over de school kwestie... Maar wij steken er geen speld aan.  2 doen ophouden, een halt toeroepen. LvA 4/12/1881: De danszalen worden een waarachtige plaag in sommige steden … iedereen klaagt, iedereen roept: Er moet een spelle aan gestoken worden  Werkm. 7/3/1884: Er is te Havre in Frankrijk, een vervaarlijk vuil en slecht hol ontdekt, waarin oude en jonge Vrijdenkers hun verblijf of hunne samenkomst hadden. De Wet heeft er moeten een spelle aan steken. LvA 30/10/1887: De Garde-Civik van Gent was zondag te St Denys om kleinen oorlog te voeren; ze maakten zich gereed om te schieten: doch 't was mis gepierd; de Champetter van St Denys kwam er een spelle aan steken. SPIET -een spiet tissen vel en vlies: onderhuidse (subcutane) inspuiting. Ook Ninove: De Denderklok25/6/1971: maar wat de Minister niet zei maar zo met prikjes tussen vel en vlees te verstaan gaf, deed ons toch even grinniken. STAVOI (in 4de uitgave) is waarschijnlijk een contaminatie door het West-Vlaams ‘Stavooi zijn’: er vandoor gaan. STOEFER in: -Geift de stoefer een broeid, de klauger een hei ginnen noeid: klagers hebben geen nood en pochers hebben geen brood; zowel klagers als pochers kunnen de zaken nogal eens overdrijven. Denderb. 22/8/1897: En dan durft men putten in den grond klagen. Geeft de stoefer een brood de klager heeft geenen nood ! Denderb. 19/9/1897: En de man die aan het hoofd van zulke winstgevende zaken staat durft roepen dat hij gebroodroofd wordt! Geef den stoefer een brood, de klager heeft geen nood ! (ook: Halle, Lembeek, …) STOEFKABAS pocher, stoefer. De zoon van Jan de Lichte, L.P. Boon 1961: “En wie zijt ge dan wel, gij stoefkabas?” vraagt Tincke. (ook: Ninove) TOEKENBOLLE zie Toesjenbol TOESJENBOL -in: Oei, toesjenbol! Gezegd door de aanwezige volwassene als twee kinderen per ongeluk met het hoofd tegen elkaar botsen. Ook: Toekenbolle. TOETER ijshoorntje. De Nieuwe Pastoor, Ben Putteman, in De Koornbloem27/3/1938: … Dreeske de kreemman verloor zijn hoofd. Vele rakkers liepen aan een toeter te likken die ze niet betaald hadden. GvA 8/5/1971: … hoelang is dat ook al niet weer geleden dat we voor 25 centiemen, vooroorlogse waarde, een “toeter” kochten groot formaat, voor 10 centiemen een van klein formaat: een ijsroompje waar we aan likten rond de mooie barokke wagen van grootpa Chassez … TREIMEL treem, trekbalk, trekstang. (vooral ook in Klein-Brabant) TWIE - twie sen twie: met z’n twee, twee per twee. Olsjterschen Tieger, 15/5/1930: Ze pakten makanderen vast en twie sen twie kwampe ze boiten gedanst. O. Tieger 14/11/1930: Ah menhier. de klieren da zen di ges... baalekes die twie sen twien van binnen in ons loijf zitten en die looten eh vogt looipen ver.ver.lodj ons zeggen.ver ver... lodj ons zeggen... ver alles te smeeren dat ons on loif beweigt. Voortp. 20/1/1978: TWIE SEN TWIE ... Allei, most het azoei ni zen, ter zol hier gin iene van ons loeipen newoor, want wajjer zen der hier toch oeik gekommen omdad ons avers twie sèn twie .ge wedj wel hein!  Idem: Ons twie reizen in de stoet … Lauretta en Iwein, weiral ne kir twie sèn twie. VAA ouw -de vaa van a bien: knieholte. Gazette van Aelst 22/10/1872: Het schot ging toevallig af en de ongelukkige Wauters ontving de volle lading in de vouw van het regter been. Bijvoegsel bij Haegelandsch Idioticon van J. F. Teurlinckx,D. Claes, 1904: Da kind es verhoad (verhaard) in de va van zijne biene. P.J. Cornelis & J.P. Vervliet, Aanhangsel Idioticon 1906: Zijne frak komt tot aan de vouw van zijn been. Ook: de vaa van anne kning (= algemeen Zuid-Nederlands) Vgl. ook: vaa van annen eirem, elleboeg. VAGGOZJE (aanvulling) Dagverhaal der Reis van den Ridder Chardyn na Persien en Oost-Indien, John Chardin, vertaald door G van Broekhuizen, Amsterd. 1687: De Teatpnen (kloosterorde?) hadden niet anders als een Ossekar en twee Paarden. De kar voerde al de vagazie van het huis en twee kinderen. Het gescheurde voorhangsel, of Den toegang tot het Heilige der Heiligen, Ralph Erskine, 1771: Wat zal ik zeggen / daar schynt onder ons byna niets anders / dan schuim te wezen niets dan vuiligheit en vagazie / doch dat alles moet in ' t vuur ... Dictionnaire Portatif Francias-Hollandais, Piere Marin, 1786: vagazie: toerusting, reistuig, scheepstoebehoren VEROISMOEL klikspaan, overdrauger WEDDELKEN draaihoutje, rond schroef of spijker draaiend sluitblokje voor kast, deur, luik raam. (Streek Aalst-Asse; ook Geraardsbergen. Van Middelnederlands werdel) ZAUGEPEI / ZAUGEMIE zeurkous ZWOIGEN in: -’t zwoigen on hem/heer hemmen: gezegd over wie beschuldigingen uit, maar in het zelfde bedje ziek is; dat moet juist hij/zij zeggen. Land van Aelst 4/9/1892: Een gescheurde pot maakt meest gerucht en die 't zwijgen aan hem heeft, zal meest van al zijn tonge roeren! Denderb. 2/8/1894: Nu hebt ge voorzeker 't zwijgen aan u, liberale schrijvelaars! Denderb. 14/11/1897: En de Vloeren Broek (bedoeld wordt Pieter Daens) durft ons den steen toewerpen... g'Hebt 't zwijgen aan u, man! Denderb. 22/4/1900: Wie strijkt er de 15 duizend franks zuivere winst op die de roode bakkerij van “Hand aan Hand” jaarlijks afwerpt? En de roode durven van uitbuiters spreken, zij die 't zwygen aan hun hebben... (ook: Ninove)